−Μήπως είναι:
- a. Σεϋχέλλες
- b. Λιβύη
- c. Νότια Αφρική
- d. Μποτσουάνα
- e. Μαυρίκιος
+Και η απάντηση είναι...
Για να γυρίσουμε στην ταινία, η Γουακάντα είναι ένα εξαιρετικά πλούσιο έθνος που μένει κρυμμένο από τον υπόλοιπο κόσμο. Ως κρυφό και ταπεινό έθνος, οι κάτοικοί του δεν γνωρίζουν πόλεμο, αφού για τον κόσμο δεν έχουν τίποτα να τους πάρει κανείς. Κάπως έτσι, αυτή η ουτοπία συνδυάζει αβίαστα τη φύση και την παράδοση με σύγχρονα παιχνίδια και μόδα.
Ας δούμε τους πέντε διεκδικητές μας για τον τίτλο της Γουακάντα πάνω στη γη. Αυτοί οι πέντε είναι τα πλουσιότερα έθνη της Αφρικής, με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Αποκλείουμε τις Σεϋχέλλες λόγω παράδοσης. Όσο όμορφες κι αν είναι, η παράδοση χτίζεται μέσα σε χιλιετίες, ενώ οι Σεϋχέλλες, νεότερες κι από τις ΗΠΑ, απέκτησαν τους πρώτους μόνιμους κατοίκους τους μόλις πριν από λίγους αιώνες. Ο Μαυρίκιος αποκλείεται επίσης λόγω παράδοσης. Πατρίδα ενός μοναδικού υποθαλάσσιου καταρράκτη, το νησί απέκτησε τους πρώτους μόνιμους κατοίκους του σχετικά πρόσφατα. Η Λιβύη έχει βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο, εν μέρει χάρη στους πόρους της που όλος ο κόσμος ξέρει, οπότε δεν μπορεί να είναι η Γουακάντα πάνω στη γη. Σε αντίθεση με τη Γουακάντα, ο πλούτος της Νότιας Αφρικής είναι παγκοσμίως γνωστός. Είναι η χώρα των διαμαντιών, οπότε πρέπει να αποκλειστεί από τον διαγωνισμό.
Ο ξεκάθαρος νικητής, λοιπόν, είναι η Μποτσουάνα. Πριν από λίγο παραπάνω από μία γενιά, ήταν από τα φτωχότερα έθνη του κόσμου, σχεδόν στον πάτο. Σήμερα είναι η ενσάρκωση του αφροφουτουρισμού και πρότυπο για όλο τον κόσμο, καθώς πληροί κάθε χαρακτηριστικό της φανταστικής Γουακάντα. Πάντα πιστή στις παραδόσεις της. Η χώρα αυτή είναι τριπλάσια σε έκταση από το Ηνωμένο Βασίλειο, κι όμως έχει μόλις 2 εκατομμύρια κατοίκους περίπου. Ό,τι της λείπει σε πληθυσμό, το αναπληρώνει με ελέφαντες. Πάνω από 130.000 από τα μεγαλύτερα χερσαία πλάσματα της γης ζουν εδώ. Περισσότεροι από οπουδήποτε αλλού. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα γνωστά ζώα της Αφρικής ζουν στην απέραντη έρημο Καλαχάρι, που την κάνει την ιδανική απόδραση για σαφάρι. Μποτσουάνα για πάντα.
+Μια γρήγορη ξενάγηση στο μουσείο, με ψήγματα σοφίας μέσα
Πριν φτάσουμε στο μεγάλο αξιοθέατο της Μποτσουάνας, τα καταφύγια άγριας ζωής, πρέπει πρώτα να πετάξουμε ως τη χώρα. Και ποιο μέρος καλύτερο από την όμορφη πρωτεύουσά της, τη Γκαμπορόνε (Gaborone); Εκεί βρίσκουμε το Εθνικό Μουσείο και Πινακοθήκη, που φιλοξενεί μια συλλογή από παραδοσιακές χειροτεχνίες της Μποτσουάνας και ιστορικά αντικείμενα. Το ίδιο το κτίριο είναι ένα απλό, τέλειο πάντρεμα σύγχρονου και παλιού στιλ, με υπαίθριες βεράντες, τεράστιες αυλές και σημεία θέασης, που συστήνουν στον επισκέπτη όσα κάνουν τη χώρα ξεχωριστή.
+ Ο θρύλος του κουάιτο
Η Μποτσουάνα είναι γνωστή για τη μουσική κουάιτο (kwaito), ένα νοτιοαφρικανικό είδος που γεννήθηκε με το τέλος του απαρτχάιντ. Ένας τέτοιος καλλιτέχνης κουάιτο από τη Μποτσουάνα είναι ο Βι Μαμπίζι (Vee Mampeezy), κατά κόσμον Οντιρίλε Σέντο (Odirile Sento). Είναι καλλιτέχνης με πολλά βραβεία και μουσική που κολλάει στο μυαλό. Ο ήχος του έχει απλωθεί και σε άλλες αφρικανικές χώρες. Γεννημένος στην πρωτεύουσα το 1983, ο Βι Μαμπίζι ξεκίνησε τη μουσική του καριέρα από μικρός, με έναν ήχο που πολλοί περιγράφουν ως πρότυπο αφροφουτουρισμού στη μουσική.
Ακούστε τη μουσική του εδώ.
+ Από την προηγμένη επιστήμη
Και στην ιατρική και στην πολιτική αναδείχθηκε μια ντόπια ηρωίδα, που έδειξε τη δύναμη των πράξεων που συμβαδίζουν με τα λόγια. Οι καθοριστικές επιστημονικές της επιτυχίες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη μείωση της μητρικής και της βρεφικής θνησιμότητας, καθώς και στην πρόληψη και τη θεραπεία του AIDS στη Μποτσουάνα. Χάρη σε αυτές τις προσπάθειες, η Μποτσουάνα έχει σήμερα διπλάσιο δείκτη γεννήσεων από τα ευρωπαϊκά κράτη. Επιπλέον, αυτές οι πρόοδοι βελτίωσαν σημαντικά την υγεία και την εκπαίδευση των γυναικών στη χώρα. Τόσο, που σύμφωνα με το GEM πάνω από το ένα τρίτο των επιχειρηματιών της χώρας είναι γυναίκες, πάνω από το διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου. Πραγματικά εντυπωσιακό επίτευγμα, που ισορροπεί τον υψηλό δείκτη γεννήσεων. Ίσως γι’ αυτό οι κάτοικοι της Μποτσουάνας μένουν εκεί ή επιστρέφουν, αφού η χώρα έχει σχεδόν μηδενικό καθαρό μεταναστευτικό ισοζύγιο (όσοι φεύγουν από τη χώρα μείον όσοι έρχονται). Τέλεια ισορροπημένη, και απόδειξη μιας χώρας που φροντίζει τους πολίτες της, είτε γεννήθηκαν εκεί είτε μετανάστευσαν εκεί.
+ Η βασίλισσα της ομορφιάς
Στην κορύφωση της κρίσης του HIV/AIDS, η Μποτσουάνα ήταν από τις χώρες που χτυπήθηκαν πιο σκληρά στον κόσμο. Σχεδόν ένας στους τέσσερις ενήλικες είχε μολυνθεί, με αποτέλεσμα το προσδόκιμο ζωής να βουλιάξει από τα 61 χρόνια στα τέλη της δεκαετίας του ’80 σε μόλις 47 στο τέλος της δεκαετίας του ’90. Σήμερα τα πράγματα δείχνουν πολύ καλύτερα· το προσδόκιμο ζωής έχει ανέβει ξανά γύρω στα 66 χρόνια. Στην προηγούμενη ενότητα ρίξαμε φως σε μια λαμπρή γιατρό που πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της πολεμώντας το AIDS. Η επιστήμη όμως χρειάζεται και φωνή για να «πουλήσει» τις ανακαλύψεις της, γι’ αυτό τώρα τιμούμε μια βασική εκπρόσωπο του αγώνα κατά του AIDS, που βοήθησε να ξεκινήσει αυτή η εντυπωσιακή ανατροπή.
Η Μπούλε (Mpule Kwelagobe) ήταν 19 χρονών όταν κέρδισε τον τίτλο της Μις Υφήλιος το 1999. Έναν χρόνο αργότερα, είχε γίνει Πρέσβειρα Καλής Θέλησης του Ταμείου Πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών (UNFPA) για τη Μποτσουάνα. Τον Νοέμβριο του 2000 ίδρυσε τη δική της πρωτοβουλία με έδρα τη Μποτσουάνα, το Ίδρυμα MPULE, και ξεκίνησε μια αποστολή για την καταπολέμηση της επιδημίας του HIV/AIDS. Περνούσε τον χρόνο της γυρίζοντας τη Μποτσουάνα και ενθαρρύνοντας θετικές αλλαγές συμπεριφοράς στους νέους.
Δέκα χρόνια μετά την ίδρυση του αρχικού της ιδρύματος, έγινε διευθύνουσα σύμβουλος του οργανισμού της, του Ινστιτούτου MPULE για την Ενδογενή Ανάπτυξη. Με έδρα τη Νέα Υόρκη, το κλειδί αυτής της δεξαμενής σκέψης, ανάμεσα σε άλλα, είναι η επένδυση σε καινοτόμα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης.
Συχνά διαπιστώνουμε ότι η ομορφιά, όσο υποκειμενική κι αν είναι, ανοίγει πολλές πόρτες, γιατί είναι δρόμος προς την αναγνώριση για πολλούς άνδρες και γυναίκες. Συνήθως όμως είναι προνόμιο λίγων. Στο τέλος της ημέρας, πάντως, η διαφορά ανάμεσα στη φευγαλέα δημοτικότητα και στη διαρκή επιρροή βρίσκεται στο πόσο καλά αξιοποιείς αυτό το πλεονέκτημα. Κι εκείνη σίγουρα το αξιοποίησε στο έπακρο.
+Η φύση στα καλύτερά της, σε ένα βίντεο στο YouTube
Ζώντας σε έναν τουριστικό προορισμό με πολλές αλυκές, η πιο συνηθισμένη αντίδραση που βλέπω στους επισκέπτες είναι μια περιέργεια που εγώ τη θεωρώ δεδομένη. «Τι στο καλό είναι αυτό;» ρωτούν, καθώς κοιτάζουν τα σμήνη αποδημητικών πουλιών που μαζεύονται πού και πού, κυρίως φλαμίνγκο, πάνω σε μια τεράστια έκταση από κάτι που μοιάζει με λευκή άμμο, με λιμνούλες νερού σκόρπιες εδώ κι εκεί. Αυτή η λευκή άμμος είναι στην πραγματικότητα αλάτι. Κι αυτό γιατί οι περισσότεροι δεν βλέπουν ποτέ τέτοια θεάματα. Τα παλιά χρόνια, εδώ μάζευαν οι άνθρωποι το αλάτι τους. Καλώς ήρθατε στη Μποτσουάνα, τη χώρα χωρίς θάλασσα που φιλοξενεί αλυκές μεγαλύτερες από πολλές χώρες. Το αστείο είναι ότι ζω στη Νάξο και οι τουρίστες με ρωτούν συνέχεια για τις αλυκές μας, κι εγώ ποτέ δεν τους είχα δώσει δεύτερη σκέψη. Οι αλυκές της Μποτσουάνας όμως είναι άλλη ιστορία. Γι’ αυτό το άγνωστο αυτού του επεισοδίου είναι οι αλυκές Μακγκαντικγκάντι (Makgadikgadi). Είναι το μόνο πράγμα που δεν έχετε δει ποτέ και που δεν περιγράφεται με λόγια την πρώτη φορά που το βλέπετε. Αυτές οι απέραντες αλυκές είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο και καλύπτουν χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα. Την ξηρή περίοδο βλέπει κανείς μια λευκή έκταση που ταιριάζει σε ταινία. Την περίοδο των βροχών, οάσεις νερού ξεφυτρώνουν παντού και τραβούν διψασμένα ζώα, όπως ζέβρες, γκνου και φλαμίνγκο.
+Το ξέρατε;
Κάθε πολιτισμός έχει τους μύθους της δημιουργίας του, τις ιστορίες του, τις επιστημονικές θεωρίες του κ.λπ. Όλα όμως έχουν ένα κοινό: ο «Κήπος της Εδέμ», όπου εμφανίστηκαν οι πρώτοι άνθρωποι, βρισκόταν στην Αφρική. Εδώ, στη Μποτσουάνα, το δείχνουν με τους Λόφους Τσοντίλο (Tsodilo). Μπορείτε να φανταστείτε να βλέπετε αληθινές ζωγραφιές 26.000 ετών χαραγμένες σε φυσικούς βράχους, σπηλιές και γκρεμούς, όλα στην ψηλότερη κορυφή της Μποτσουάνας; Βάλτε το σε προοπτική και σκεφτείτε ότι η γραφή ξεκίνησε μόλις πριν από 7.000 χρόνια περίπου, όπως και η γεωργία, ενώ η τέχνη, και η ανάγκη γι’ αυτήν, υπάρχει από την αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης.
+Τι μου προτείνει το Trip Advisor
Το Trip Advisor προτείνει κάθε λογής εκδρομές στη φύση, αλλά στην κορυφή της λίστας βρίσκεται το Δέλτα του Οκαβάνγκο (Okavango). Αυτή είναι η πηγή νερού της ερήμου Καλαχάρι. Το Δέλτα του Οκαβάνγκο, που συχνά αποκαλείται «το Κόσμημα της Καλαχάρι», είναι ένα μεγάλο εσωτερικό δέλτα στο βορειοδυτικό τμήμα της Μποτσουάνας. Είναι ένας μοναδικός υγρότοπος που «πάλλεται», εκεί όπου ο ποταμός Οκαβάνγκο συναντά μια τεκτονική τάφρο στο κεντρικό τμήμα της ενδορραϊκής λεκάνης της Καλαχάρι. Αντί να χύνεται στη θάλασσα, ο ποταμός αδειάζει στην άμμο της ερήμου Καλαχάρι και ποτίζει 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ερήμου. Το Δέλτα του Οκαβάνγκο απλώνεται σε μερικές χώρες, αλλά κυριαρχεί στον βορρά της Μποτσουάνας. Είναι ξεχωριστό γιατί είναι η πηγή νερού της ερήμου Καλαχάρι και όλων όσων ζουν εκεί. Ο όγκος του νερού κορυφώνεται από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο, και για τον τουρίστα αυτό σημαίνει ότι κάθε ζώο που ανθρωπίνως μπορεί να βρεθεί στη Μποτσουάνα μαζεύεται εκεί, κάνοντάς το ιδανικό μέρος για σαφάρι. Πόσα είναι αυτά; 200 είδη θηλαστικών και 400 είδη πουλιών.
Αυτό σημαίνει πάρα πολλές στιγμές για Instagram. Θυμηθείτε ότι η Μποτσουάνα δεν έχει θάλασσα, που σημαίνει ότι το Δέλτα του Οκαβάνγκο δεν χύνεται καν σε ωκεανό ή θάλασσα, κάτι σπάνιο σε αυτόν τον πλανήτη. Όταν δεν βρέχει, κατά κάποιον τρόπο οι πλημμύρες έρχονται την ξηρή περίοδο.
+Το τέλειο εστιατόριο στο σπίτι
Σε ποιον δεν αρέσει το κρέας που λιώνει και ξεφτίζει; Εντάξει, όλοι ξέρουμε ότι υπάρχουν πολλοί που δεν τρώνε κρέας, και έχουν επιλογές στη Μποτσουάνα, αλλά πρέπει να βρουν τρόπο να παρακάμψουν το πιο διάσημο πιάτο της χώρας, το σεσουά (seswaa). Το σεσουά είναι ένα χορταστικό κρεατικό που θυμίζει pulled pork, δηλαδή ξεφτισμένο χοιρινό, αλλά φτιάχνεται με μοσχάρι, κατσίκι ή αρνί, που βράζει με κρεμμύδι και πιπέρι μέχρι να μαλακώσει. Μετά το κρέας ξεφτίζεται και σιγοβράζει κι άλλο, ώσπου να αποκτήσει τέλεια, ζουμερή υφή.
+Πηγές και σύνοψη της περιήγησης
Facebook (Βι Μαμπίζι), Botswana Harvard Health Partnership (Δρ Σίλα Τλου), KA Digest (Μπούλε Κενεΐλουε Κουελαγκόμπε), Okavango Delta.com, UNESCO (Τσοντίλο)
Όλες οι εικόνες δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη στο Fotor και έχουν σκοπό να αποδώσουν το θέμα που απεικονίζουν μεταφορικά, όχι πραγματολογικά.
